Het medicijn is op
De tijd is omgevlogen, onze laatste dagen in Ghana zitten er alweer op. We hebben de laatste dagen ook zeker niet stilgezeten. De vrijdag was nog een relatief rustige dag. ’s Morgens was er grote visite. Dat ‘grote’ mag soms ook letterlijk genomen worden. Naast dat de groep die langs de bedden gaat uit zeker 10 mensen bestaat (verpleegkundigen, stagiaires, fysio, dr Moh en wij) kwamen we ook grote patiënten tegen. Voor de gebruiker van de kruk die op de foto staat waren de bedden te klein, en we snappen wel waarom.
Na de grote visite waren er geen activiteiten gepland, maar er deed zich toch vanalles voor; een nieuwe patiënt van een paar dagen oud met klompvoeten, gipsproblemen enzovoorts. We hadden plannen om naar de markt te gaan, maar uiteindelijk was een deel van de markt alweer opgeruimd eer wij daar aankwamen. We hadden twee revalidatiestudentes bij ons die een rondleiding gaven en mooie prijzen onderhandelden bij het kopen van ananas en kokosnoot.
In het weekend zijn we met de gedeelde taxi naar Sunyani geweest, een stad in de buurt. Daar konden we lekker even afkoelen in het zwembad. Op zondag hebben we met dr Moh de bakkerij van zijn echtgenote bezocht, en hun tuin gezien. Natuurlijk konden we niet naar huis zonder een emmer (!) vol sinaasappels, citroenen en papaja, en bolletjes meegekregen hadden.
Op maandag stond weer een goed gevuld OK-programma op ons te wachten. We hebben weer hele mooie dingen kunnen doen. Eén van de kinderen op het operatieprogramma had een pathologische fractuur van zijn heup. Hij had een goedaardige cyste in zijn bot en daardoor kon het bot veel makkelijker breken dan normaal. Heel vaak kan er in Ghana dan niet veel aan gedaan worden dan de breuk maar vast te laten ‘bakken’, eventueel door tractie te geven (dus een patiënt op bed leggen en een gewicht aan zijn been hangen, voor meestal 6 weken). Vaak blijft er dan een groot verschil in lengte tussen beide benen over en treedt er sneller artrose op. Het is hier niet zo gebruikelijk platen of pennen te plaatsen. In Nederland zou een kind in deze situatie een plaat en/of schroeven in zijn heup krijgen. Voor deze Ghanese patiënt hebben we het zo op kunnen lossen dat we de heup weer in een betere stand hebben kunnen zetten en de heupkop is op zijn plaats vastgezet met metalen draden. Hierdoor zal het been van de patiënt beter kunnen blijven lopen in de toekomst. Eerder in dit blog had u al de truc gezien met de medicijnflesjes die we op uitstekende metaaldraden prikken ter bescherming. Die truc konden we nu mooi weer gebruiken.
’s Avonds werd de dienstdoende fysio gebeld. De ouders van het kind vroegen zich af of er niet een nieuw medicijnflesje aan de ijzeren draden aangekoppeld moest worden, want het huidige flesje was nu toch echt tot op de bodem leeg.
De laatste volle dag in Ghana hebben we besteed aan poli, maar ook nog 2 ingrepen gedaan. Op de poli kwamen weer prachtige mensen voorbij in mooie kleding, met de bijzonderste kapsels en de wonderlijkste verhalen. Een man had al jaren last van gangetjes waar pus uit kwam bij zijn beide heupen. Het werd ons niet helemaal duidelijk waarom hij er al die jaren mee doorgelopen was, maar het resultaat was dat allebei zijn heupen volledig kapot zijn door de langdurige infectie. Dat is natuurlijk heel triest voor iemand van net twintig jaar oud, die zijn brood verdient door te vissen.
Intussen was er ook een kindje van 2 binnengekomen dat een auto-ongeluk gehad had. Er was daardoor een breuk van het bovenbeen ontstaan, waardoor het laatste stuk van het bovenbeen helemaal van zijn plaats was, precies door de groeischijf. Als je daar niets aan doet, zal het bovenbeen stoppen met groeien (dus je krijgt een korter been), maar het onderbeen staat ook niet goed meer onder het bovenbeen, dus je kan niet normaal lopen. In een ander ziekenhuis in een grotere stad in de buurt was het kindje behandeld met een spalkje van karton, vastgezet met verband.
Er is in veel ziekenhuizen een groot gebrek aan orthopedische / traumatologische kennis, en dat is wel een zorgwekkende gedachte als je ziet met welk letsel kinderen en volwassenen komen. Het is vaak letsel dat ook met de middelen die in Ghana aanwezig zijn best te behandelen zijn. Verkeersongevallen komen erg veel voor, dus het zou een hoop ellende schelen als de kennis en ervaring beter werd. Voor het kindje is het gelukkig gelukt om het bovenbeen weer op zijn plaats te krijgen. Het was even puzzelen met het kleine röntgenapparaat dat er was, maar het is gelukt. Ook hebben we bij een ander meisje met een ‘afglijdende’ heupkop (SCFE, voor de kenners) de heup weer op zijn plek kunnen zetten. We worden steeds meer bedreven in het gebruik van pennen met medicijnflesjes eraan. Ook bij deze patiënte hebben we het röntgenapparaat kunnen gebruiken. Dat was voor dr Moh ook een mooie eye opener, het apparaat bleek veel breder toegepast te kunnen worden dan hij tot nu toe had gedacht.
Op de laatste dag kwamen we nog één keer op OK om bij een patiëntje van nog geen twee jaar oud haar gebroken elleboog weer op zijn plek te zetten en de arm in te gipsen. Steven, de fysiotherapeut en instrumentmaker, had een prachtige sling op maat voor het kindje gemaakt. Daar zal ze vast heel blij mee zijn, maar ze moest er op de foto nog even aan wennen.
Op de gipspoli was het erg druk. Er kwamen natuurlijk veel kinderen met klompvoetjes, maar ook waren er veel mensen die ter controle kwamen na een eerdere beenascorrectie, dus die moesten van hun gips bevrijd worden. Uiteindelijk zaten we in meerdere groepjes kinderen in te gipsen: grote vuilniszak op schoot zodat ouders en gipsers enigszins schoon bleven, emmertje water tussen de stoelen in, grote doos watten en gips erbij en gaan! Het was lastig om te gaan, we hadden ons met gemak nog heel lang kunnen vermaken!
Ook culinair zijn we in Ghana goed verwend: we hebben allerlei Ghanese gerechten mogen eten, zoals jollof rice (rijst gekookt in tomatensaus), banku (deegbal met soep erbij), gebakken yam met kip, gebakken banaan en fufu, het nationale gerecht van Ghana (maisbal met soep). Ook de Ghanese salade, bestaand uit sla, witte kool, tomaat, witte bonen in tomatensaus, sardines uit blik en mayonaise mocht niet ontbreken. Zelf hebben we nog bananenpannenkoekjes gemaakt, limonade van de verse citroenen en virgin piña colada. Nou helaas weer terug naar de stamppot en boterhammmen met kaas…
Hartelijk bedankt voor alle leuke reacties op het blog! Leuk om van jullie te horen! Dit bezoek aan Ghana is mede mogelijk gemaakt door het MUMC en de Stichting Kliniek en Wetenschap. Wilt u een donatie doen, dan kan dat op het nummer van de stichting Kliniek en Wetenschap Orthopedie, NL92INGB 067 978 5914 ovv ‘Ghana’.