Heupboek: heupprothese, de operatie en uw herstel

Uw herstel in het ziekenhuis en thuis

Wist u dat u waarschijnlijk korter bent opgenomen dan u denkt?

Een korte opname vermindert de kans op infectie en is gunstig voor uw herstel. De opname duurt gemiddeld 2 dagen. Van tevoren is met uw verpleegkundige besproken of er voor u nog zorg nodig is na uw ontslag uit het ziekenhuis. 

Op de dag van de operatie start u met het revalidatieprogramma . U oefent samen met andere patiënten die op dezelfde dag geopereerd zijn. Zodra dat voor u mogelijk is, gaat u in gewone kleding naar de huiskamer van C4.

Uw herstel in het ziekenhuis: starten met bewegen

De meeste patiënten mogen meteen na de operatie starten met oefenen (buigen/strekken en belasten van de heup). Meteen starten met oefenen en regelmatig oefenen is belangrijk om geen stijve heup te krijgen. Goede pijnstilling is belangrijk om  goed te kunnen oefenen.

Verder gaat u op de dag van de operatie samen met de fysiotherapeut de eerste oefeningen doen. De meeste patiënten gaan op de dag van de operatie al hun bed uit..

De fysiotherapeut begeleidt u bij de oefeningen, zoals staan en lopen, in en uit bed gaan en traplopen. De eerste keer steunt u bij het lopen op een looprekje, daarna leert u bewegen met krukken. Van de fysiotherapeut leert u steeds nieuwe oefeningen. Tussendoor oefent u vooral de oefeningen die u al van hem/haar geleerd heeft. Probeer steeds weer te oefenen. Veel oefenen zorgt ervoor dat u sneller herstelt. Houdt u aan de adviezen die u krijgt.

Soms kan de heup wat warm en dik worden of aanvoelen. Dit geeft aan dat de heup overbelast is. Dit is niet erg. U moet dan tijdelijk wat minder oefenen. Eventueel kunt u de heup koelen met een 'coolpack' of ijsblokjes. Leg een 'coolpack' of ijsblokjes nooit direct op de huid (wikkel altijd een handdoek er omheen) en koel maximaal 20 minuten per keer.

Wat te doen bij pijn?

In de tijd na de operatie heeft u pijn aan uw heup.  heupprothese pijnmeterWe vragen u zelf in te vullen op de pijnmeter hoeveel pijn u heeft. Is de score hoger dan 4 (oranje en rood), vraag dan een verpleegkundige om raad.Na de operatie krijgt u pijnmedicatie op vaste tijden en als u erom vraagt. Om de pijn zo goed mogelijk te controleren vragen wij u na uw operatie regelmatig om zelf een cijfer voor uw pijn te geven (pijnscore) en om extra pijnstilling te vragen als dat nodig is (score 4 of hoger).

De meeste patiënten hebben voldoende aan pijnstillende tabletten op vaste tijden en extra tabletten als het nodig is (u kunt daarom vragen).

Misselijkheid, duizeligheid en buikklachten

U kunt de eerste dagen na de operatie last hebben van duizeligheid, misselijkheid, minder eetlust, moeilijke stoelgang. Dit komt meestal door de narcose en/of de pijnbestrijding. Geeft u aan bij de verpleging dat u hier last van heeft. Samen met u proberen we deze symptomen zo goed mogelijk te verhelpen.

Slaaphouding

In de eerste periode na de operatie is op de rug slapen de veiligste houding om te zorgen dat uw heup niet uit de kom schiet. Maar u kunt ook op uw geopereerde zij slapen.

Wanneer kunt u naar huis?

U kunt naar huis als u een aantal dingen weer zelf kunt en als de zaalarts gecontroleerd heeft of u voldoende hersteld bent van de operatie. U kunt zelf aankruisen wat u al kunt:  

  • Zelfstandig in en uit bed gaan
  • Met weinig of geen hulp naar de wc gaan
  • Veilig opstaan en gaan zitten in een stoel
  • Veilig dertig meter lopen met hulpmiddelen
  • Traplopen (nodig als u thuis trappen heeft)
  • Voorbereidingen treffen voor terugkeer naar huis (zie hieronder)

Samen met de zaalarts vult u in:

  • Belangrijke metingen zijn in orde (temperatuur, bloeddruk, hartritme, bloedgehalte)
  • Weinig of geen lekkage van de wond
  • Pijn is onder controle met medicatie
  • Geen duizeligheid
  • U kunt goed uw blaas leeg plassen
  • U heeft geen problemen met de ontlasting

Voorbereiding op uw ontslag uit het ziekenhuis

Een medewerker van de apotheek bespreekt met u de medicijnen die u mee naar huis krijgt.

U heeft een gesprek met uw verpleegkundige of uw verpleegkundig coördinator. U krijgt mee:

  • Fraxiparine (antistolling) spuitjes voor zes weken. Het spuiten hiervan wordt tijdens de opname aangeleerd. De arts bespreekt het herstarten van uw eigen antistolling  als u die van tevoren ook gebruikte.
  • Verbandmateriaal voor thuis
  • De datum voor controle-afspraken op de polikliniek
  • Een machtiging en gegevens (overdracht) voor de fysiotherapeut in uw thuissituatie. U kunt de oefeningen die u geleerd heeft al zelfstandig thuis doen.
  • Uw huisarts krijgt van ons digitaal  informatie over uw behandeling.
  • Als u wordt gecontroleerd door de trombosedienst, regelt de verpleging een afspraak bij u thuis.
  • Als er thuiszorg is aangevraagd krijgt u een overdracht mee voor de medewerkers van de thuiszorg.

Uw herstel thuis

Na de operatie komt u een aantal keer op de polikliniek voor controle. U maakt een afspraak bij de huisarts voor het verwijderen van de hechtingen. In onderstaand schema ziet u wanneer u ongeveer de afspraken moet maken.

 Afspraak
 Met Wie? Wanneer? 
 Hechtingen verwijderen Huisarts of Thuiszorg na 14-17 dagen* 
 Telefonische afspraakPoli orthopedie  na 6 weken 
 Controle, foto en vragenlijstPoli orthopedie en rontgenafdeling na 3 maanden  
Controle, foto en vragenlijst Poli Orthopedie en rontgenafdelingna 1 jaar  

* U moet zelf een afspraak bij uw huisarts maken.      ** Als u suikerziekte heeft of het medicijn prednison gebruikt, laat u de hechtingen pas na 17 dagen verwijderen.

Bewegen, oefenen en rust

Bewegen en oefenen zijn belangrijk om geen stijve heup te krijgen.

Als u lang rust, wordt de heup makkelijk stijf en houdt vocht vast. Twee keer per dag een uur rust met het been omhoog is voldoende. Om het goed strekken van de heup te bevorderen, raden wij u aan een uur per dag op uw rug te liggen met gestrekte heup.

Getrainde spieren zijn ook goed voor de stabiliteit van de heup. U kunt zelf de oefeningen doen die de fysiotherapeut u gegeven heeft.

Ook thuis kunt een lijstje bijhouden met dingen die u al kunt. Kijk ook nog eens naar wat u voor de operatie verwachtte van uw kunstheup. Overleg met uw fysiotherapeut hoe u uw doelen in kleine stapjes kunt bereiken. Bijvoorbeeld: “ik wil over twee weken mijn heup goed kunnen buigen, zodat ik straks weer op mijn eigen fiets kan fietsen”.

Pijn en zwelling

De meeste patiënten hebben in de eerste weken na de operatie pijn. Deze pijn is niet prettig, maar hoort er wel bij. U heeft een grote operatie gehad. Het is belangrijk voor uw herstel dat u zo min mogelijk hinder heeft.We adviseren u daarom om op de afgesproken momenten uw pijnstillers te nemen, zeker in de eerste dagen nu uw ontslag uit het ziekenhuis..

De pijn en zwelling van de heup en het been kunnen nog een aantal weken blijven. Maakt u zich geen zorgen, dit is normaal.

Wat u NIET kunt doen:

Doe de volgende dingen niet:

  • Uw benen over elkaar slaanals u zit, ligt of staat.
  • Uw heup sterk buigen (verder dan een haakse hoek (90 graden)
  • Iets van de vloer oprapen
  • Hurken
  • Lang achter elkaar zitten en/of staan
  • Hoge hakken of slippers dragen
  • Door beide benen tegelijk buigen
  • Knielen
  • Dragen van zware gewichten
  • Wilt u weer gaan sporten? Overleg dan eerst met uw fysiotherapeut.

Liggen, zitten en opstaan

Het is belangrijk dat u uw knieën niet hoger laat komen dan uw heupen.

  • Let er op dat u niet gaat zitten op te lage stoelen, te zachte banken, een te laag toilet of een te laag bed. Zet zo nodig een toiletverhoger op de wc-pot en/of gebruik bedklossen die het bed verhogen. Deze zijn te huur bij thuiszorgwinkels.
  • Als u zit, trek dan niet uw knieën naar uw borst en zorg dat u niet te ver naar voren reikt.
  • Bij het opstaan en gaan zitten, gebruikt u beide leuningen van de stoel en plaatst u uw geopereerde been wat naar voren. Zo vermindert u de belasting op de heup en voorkomt u pijn.
  • Opstaan uit uw bed doet u aan de geopereerde kant
  • Liggen doet u de eerste tijd op uw rug, met uw been zo veel mogelijk gestrekt. U mag uw geopereerde been niet over het andere been kruisen.

Lopen en schoeisel

Het is belangrijk dat u stevige lage schoenen draagt die goed om uw voet heen zitten. Kies het liefst voor schok-dempende schoenen met stroeve zolen en een brede hak. Gebruik de eerste maanden geen hoge hakken of slippers.

Zorg dat u geen snelle draaibewegingen maakt tijdens het lopen, zoals bij omdraaien. Zet liever kleine stapjes als u zich omdraait.

Douchen/baden

We adviseren u om de heup niet nat te laten worden zolang  de hechtingen nog niet zijn verwijderd en de wond niet gesloten is.
We adviseren u om niet in bad te gaan in de eerste weken na de operatie. Doordat de heup te veel moet buigen bij het in en uitstappen, is er een kans dat de heupkop uit de kom schiet.

Pleisters

Pleisters krijgt u bij uw ontslag uit het ziekenhuis mee. Twee keer per week kunt u op de operatiewond een nieuwe pleister plakken. Er hoeft geen jodium of ander desinfectiemiddel op de wond gedaan te worden. Zorg dat u uw handen goed wast voor dat u de pleister verwisselt.

Hechtingen laten verwijderen: na 14 of na 17 dagen

De hechtingen laat u 14 dagen na de operatie bij uw huisarts verwijderen. U moet hiervoor zelf een afspraak maken.

Heeft u diabetes (suikerziekte) of gebruikt u het medicijn prednison? Dan laat u de hechtingen na 17 dagen verwijderen. Wanneer bij u de thuiszorg de wondverzorging doet, dan kunt u hen vragen de hechtingen te verwijderen.

Aan- en uitkleden

Een aantal tips die u kunnen helpen. 

  • Leg alles wat u nodig heeft vlak bij u en op dezelfde hoogte als waar u zit.
  • Laat u de eerste drie maanden helpen of gebruik een hulpmiddel bij het aandoen van (onder)broek, sokken en schoenen.
  • Bij het aantrekken van een (onder)broek kunt u het beste als eerste het geopereerde been in de broekspijp doen.
  • Ook na drie maanden blijft het belangrijk dat u uw heup niet te veel buigt.