Om deze website te kunnen gebruiken dient u Javascript in te schakelen.

Nieuws

In beweging tegen artrose

Bijna anderhalf miljoen Nederlanders lijdt aan artrose, een pijnlijke aandoening van de gewrichten, die veel hinder veroorzaakt in het dagelijks leven. En dat aantal neemt toe. Er is dus veel behoefte aan doorbraken uit wetenschappelijk onderzoek die de pijn en beperkte mobiliteit bij artrose verhelpen. In het Maastricht UMC+ wordt hard gewerkt aan betere behandelingen.

 

 

Artrose komt steeds vaker voor, ook steeds vaker bij jongere mensen. De verwachting is dat het aantal artrosepatiënten binnen nu en 20 jaar zelfs zal verdubbelen. Ondanks de behandelingen ervaart 97 procent van de mensen met artrose achteruitgang van de kwaliteit van hun leven, zo blijkt uit onderzoek van ReumaNederland. Zij worden door pijn, verminderde mobiliteit en vermoeidheid beperkt bij dagelijkse handelingen zoals lopen, opstaan, traplopen of het openmaken van verpakkingen. Dat heeft grote invloed op hun arbeidsproductiviteit en hun sociale leven.

Met mate en verstandig bewegen is van groot belang voor de conditie van het gewricht met artrose, maar hoe doe je dat met pijn? En als je minder gaat bewegen stijgt weer snel het risico op allerlei andere gezondheidsproblemen.

Artrose behandelen is altijd maatwerk. Volledig herstel van beschadigd kraakbeen is helaas niet mogelijk, maar er zijn wel steeds meer therapieën om de achteruitgang af te remmen en de pijn te verlichten. Wat echter bij de een goed werkt, geeft bij de ander alleen maar ellende. Ook de leeftijd van de patiënt speelt een belangrijke rol bij de keuze voor een therapie.

Prof. dr. Lodewijk van Rhijn, hoogleraar Orthopedie en hoofdonderzoeker van het Research Centre of Excellence in het Maastricht UMC+: ‘We zien dagelijks de last die patiënten ervaren als gevolg van artrose. Gelukkig stelt steun van ReumaNederland ons in staat echt nieuwe stappen te maken om de behandeling nog verder te verbeteren. We willen uiteindelijk artrose in een vroeg stadium aanpakken om het plaatsen van protheses, hoe goed vaak ook, zo veel mogelijk uit te stellen of misschien zelfs overbodig te maken.’

Rik Janszen (25) uit Heerlen:
 
’Weer 20 km kunnen wandelen is mijn doel’
 

‘Op mijn 18e deed ik nog stevig aan fitness en werkte ik in een keuken. Bij dat werk is het heel gebruikelijk dat je tien tot twaalf uur moet staan. Dat ik last kreeg van mijn linkerknie negeerde ik in het begin, maar het werd steeds erger. De knie werd dik en pijnlijk en uiteindelijk stuurde de huisarts me naar de specialist. Uit een MRI-scan in het ziekenhuis van Heerlen bleek ik in die knie een kraakbeendefect te hebben, zonder aanwijsbare oorzaak. Met een knieoperatie hebben ze de losgeraakte kraakbeendeeltjes weggehaald en zijn de gaatjes in het kraakbeen opgevuld met stamcellen, in de verwachting dat het kraakbeen zich daarmee enigszins zou herstellen. Maar hoewel ik – vaak met krukken – weer kon lopen, bleef die knie pijnlijk en ook regelmatig op slot springen.  Zeker bij het traplopen. Ik zocht het internet af en raadpleegde diverse artsen en fysiotherapeuten om een oplossing te vinden. Uiteindelijk kwam ik bij dr. Emans in het Maastricht UMC+ terecht. Ondertussen was door de overbelasting ook mijn rechterknie pijnlijk geworden en gebruikte ik voor langere afstanden een rolstoel. Tot mijn verbazing bleek op de scan bij dr. Emans dat mijn rechterknie een nog groter kraakbeendefect had dan de linker. In september 2019 opereerde hij daarom eerst mijn rechterknie en zette het losgeraakte stuk kraakbeen weer op zijn plek. Na de revalidatie kon ik met krukken weer redelijk lopen, tot uiteindelijk toch de zeurende pijn in mijn linkerknie te erg werd. Toen die weer eens op slot sprong en ik daardoor bijna van de trap viel, was het duidelijk dat een kleine kraakbeenprothese voor mijn linkerknie onontkoombaar was. Vanwege COVID-19 werd de operatie uitgesteld tot oktober 2020. Tot mijn verrassing was ik na deze derde knieoperatie al vrij snel pijnvrij. De revalidatie en mijn herstel verliepen ook voorspoedig en inmiddels kan ik weer zonder hulpmiddelen lopen. Sinds januari ben ik weer aan het werk. Nu werk ik op kantoor bij een fietsenmerk, want teruggaan naar de keuken, daar durf ik niet meer aan te denken. Fitnessen blijft ook behelpen in vergelijking met zeven jaar geleden. Maar als ik straks weer eens twintig kilometer kan wandelen, is mijn belangrijkste doel bereikt. Daar werk ik nu naartoe.’

 Prof. dr. Tim Welting, hoogleraar moleculaire kraakbeenbiologie:

‘We zoeken naar een medicijn dat kraakbeen beschermt

‘We weten dat onder andere het eiwit BMP7 ons kraakbeen van nature beschermt en soepel houdt. Door het ouder worden of bijvoorbeeld een ongeluk kan deze beschermende functie verminderen en kan artrose ontstaan. Vijf jaar geleden vonden we binnen dit eiwitmolecuul een deel dat cruciaal is bij die beschermende functie. Door dit molecuul na te maken, hopen we een medicijn te kunnen ontwikkelen dat bepaalde vormen van artrose kan stoppen. Binnen het Maastricht UMC+ en een speciaal daarvoor opgericht onderzoeksbedrijf voeren we in de komende jaren onderzoek uit om het sluitende bewijs te vinden dat dit echt werkt. Hierbij hebben we de steun van onder andere ReumaNederland, Stichting de Weijerhorst en Brightlands Maastricht Health Campus. Want het is fantastisch dat we dit specifieke stofje gevonden hebben, maar er is nog veel onderzoek nodig eer we zeker weten of deze weg uiteindelijk succesvol zal zijn en of het veilig is om het in de vorm van een medicijn op mensen te gaan testen. Maar de resultaten tot nu toe zijn veelbelovend. Omdat gewrichtsprotheses slechts een beperkte tijd meegaan, hopen we met een medicijn in de toekomst bij een deel van de patiënten in een vroeg stadium de achteruitgang van het gewricht te vertragen. We onderzoeken daarom tegelijkertijd hoe we zo vroeg mogelijk kunnen vaststellen of iemand artrose ontwikkelt en in welke vorm.’

Dr. Pieter Emans, orthopedisch chirurg:
‘Zo lang mogelijk je eigen gewrichten behouden, dat is het allerbeste’

‘Wanneer je een gewricht of een deel daarvan gaat vervangen door een prothese moet je er rekening mee houden dat dit gemiddeld maar zo’n tien tot vijftien jaar zal helpen. Bij het loslaten van de prothese, bijvoorbeeld door een infectie of veranderingen in het bot, zal weer een groter stuk bot vervangen moeten worden door een grotere prothese. Zeker bij jongere patiënten tussen vijftien en vijftig jaar proberen we het plaatsen van een prothese zo lang mogelijk uit te stellen. Bijvoorbeeld door in eerste instantie kraakbeendefecten op te vullen met kraakbeencellen, zoals je ook een kleine kuil in het asfalt met zand vult. Als het gat groter is of wordt, werkt dat niet meer en dan hebben we de mogelijkheid om een klein implantaatje te plaatsen waarmee de pijn vermindert en de patiënt weer langere tijd mobiel blijft. Tegenwoordig kunnen we zo’n implantaat, bijvoorbeeld een meniscus, met de 3D-printer op maat maken, maar het zal nog even duren voor deze technologie ook voor de patiëntenzorg beschikbaar is. Zo’n implantaat kan fungeren als schokbreker en het artroseproces vertragen. Dankzij al deze moderne gewrichtsbesparende technieken kunnen we bij steeds meer patiënten het plaatsen van een prothese zo’n vijf tot tien jaar uitstellen en dat is belangrijke tijdwinst voor de patiënt. Want bewegen met je eigen gewrichten blijft toch het allerbeste.’

 

Bewegingswetenschapper en fysiotherapeut drs. Frans Abbink:

‘Met nu meer bewegen stel je toekomstige klachten uit’


‘Vroeger kregen patiënten met artrosepijn het advies om hun gewrichten zoveel mogelijk rust te geven om verdere gewrichtsbeschadiging te voorkomen. Maar inmiddels weten we dat dit averechts werkt. Wanneer je ondanks de pijn toch blijft bewegen, vertraag je juist verdere verslechtering. We proberen die pijn ondertussen zoveel mogelijk te verlichten, want bewegen blijft het hoofddoel. Diabetes, overgewicht en roken vormen extra risico’s voor het ontwikkelen van artrose. Met bewegingsprogramma’s als Maastricht Sport proberen zorgverleners, sportclubs en gemeentes samen de drempel zo laag mogelijk te maken om mensen structureel meer te laten bewegen. Dat begint al bij de basisscholen. Met het Maastricht UMC+ als kartrekker zijn we in de regio Maastricht-Meerssen landelijk al koploper als het gaat om mensen in beweging te krijgen. Mensen met beperkingen die meer willen gaan bewegen, kunnen met hun huisarts of een fysiotherapeut bekijken wat wél kan. Als je nu minder dan dertig minuten per dag beweegt, loop je straks meer kans op pijnklachten waardoor je noodgedwongen meer moet gaan bewegen mét pijn. Dus ga lekker nu al sporten of wandelen. Maakt niet uit wat je doet, zolang je maar lekker in beweging blijft.’

Meer info op maastrichtsport.nl.

 

Orthopedisch chirurg dr. Tim Boymans:

‘Van ziekenhuis naar beweeghuis’


‘Mensen met beweegklachten hebben beperkingen, maar zijn niet ziek. Zolang er geen specifieke onderzoeken of behandelingen nodig zijn, horen die mensen dus ook niet in het ziekenhuis. Wanneer de huisarts jouw klacht niet zelf kan behandelen, stuurt hij je naar een van de twee laagdrempelige stadspoli’s. Hier komen specialisten vanuit het ziekenhuis naartoe voor diagnoses en er kan een deel van de behandelingen plaatsvinden. In deze ‘beweeghuizen’ wordt niet alleen naar de klachten maar ook naar de persoonlijke situatie en omstandigheden gekeken. Alleen voor hele specifieke onderzoeken of operaties hoeven sommige mensen dan nog doorgestuurd te worden naar het ziekenhuis. Omdat de zorg in de stadspoli’s in het verlengde van de huisartsenzorg onder de eerstelijnszorg valt, kost het de patiënt geen eigen risico. Deze vorm van zorgverlening in Maastricht en het Heuvelland wordt landelijk als een voorbeeld gezien voor betere en efficiëntere zorg op maat.’

Wat is artrose?

Artrose is een aandoening van het kraakbeen en bot van de gewrichten. Bij artrose wordt het kraakbeen dunner en brokkelig. Soms verdwijnt het helemaal. Beschadigingen van het onderliggende bot komen ook voor en er kunnen uitsteeksels ontstaan. Het verlies van kraakbeen, het over elkaar heen schuren van bot en de botuitsteeksels veroorzaken pijn en stijfheid. In Nederland hebben bijna 1,4 miljoen mensen artrose in een of meerdere gewrichten. Artrose is daarmee de meest voorkomende vorm van reuma.

Meer informatie over artrose op mumc.nl en reumanederland.nl, zoekterm ‘artrose’.

Steun voor onderzoek

Met 7,3 miljoen euro steunt ReumaNederland 15 top-onderzoekscentra (Research Centres of Excellence) om in de komende vijf jaar grote stappen te zetten in de behandeling van artrose, ontstekingsreuma en jeugdreuma. Maastricht UMC+ is een van deze centra.

Lees meer op reumanederland.nl, zoek naar ‘research centres of excellence’.

Sluit de enquête